Perkütan cerrahi; böbrekteki taşın küçük bir delikten dışarı alınması işlemidir. Perkütan nefrolitotomi (PNL); 2 cm üzerindeki böbrek taşları, alt pol kaliks taşları ve endoskopik şok dalga taş kırmaya dirençli taşlarda tercih edilen ilk tedavi yöntemidir.
İşlem Nasıl Yapılır?
Genel anestezi altında yapılır. Önce idrar yollarından böbreğe uzanan kateter takılır; kontrast madde ile böbrek anatomisi görüntülenir. Hasta prone (yüz üstü) veya supin pozisyona alınır. İğnelerle sırttan küçük bir delikten böbreğe girilir. Endoskopik aletlerle taşlar kırılır, parçalar forseps ile dışarı alınır. Gerekirse birden fazla giriş yapılabilir. İşlem bitiminde sırta nefrostomi tüpü takılarak idrar akışı sağlanır.
Sayıca çok ve büyük taşlar dahi tek ameliyatla çıkarılabilir. Minimal invaziv olduğundan açık ameliyata göre günlük aktivitelere dönüş çok daha hızlıdır.
Böbrek Taşı Belirtileri
- Sırtta, kaburgaların alt kısmında ağrı
- Bulantı ve kusma
- İdrarda kanama, renk koyulaşması, kötü koku
- Karın alt kısmında ağrı
Tanı
Fizik muayene, ailede taş öyküsü sorgulaması, idrar tetkiki, böbrek fonksiyon testleri, kalsiyum, ürik asit ve görüntüleme (DÜSG / BT) yapılır. Hamilelerde radyasyondan kaçınmak için üriner ultrason kullanılır.
Epidemiyoloji ve Önleme
Üriner sistem taş hastalığı toplumda %2-3 sıklıktadır. En sık 20-40 yaşları arasında görülür; erkeklerde 3 kat daha fazladır. 10 yıllık nüks oranı yaklaşık %50'dir. Günlük 2,5-3 L sıvı tüketimi, sebze ve lifli gıdaların artırılması, tuz ve hayvansal proteinin azaltılması, kilo verme ve düzenli fiziksel aktivite taş oluşumunu önlemede etkilidir.
Olası Komplikasyonlar
Ateş (~%10), transfüzyon gerektiren kanama (~%7), nadiren akciğer komplikasyonları, sepsis, çevre organ hasarı ve emboli bildirilmiştir. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda ameliyat öncesi ilaçların kesilmesi gerekir; tedavi edilmemiş enfeksiyon, gebelik veya tümöral lezyon varlığında PNL önerilmez.
Ameliyat Sonrası
İkinci gün nefrostomi tüpü ve sondanın çekilmesi sonrası taburculuk yapılır. Yaklaşık 15 gün ağır egzersizden kaçınılmalı, bol su tüketilmelidir. Ateş, kanama, akıntı veya şiddetli ağrı durumunda mutlaka doktora başvurulmalıdır.